FAVV publiceert FAQ's rond ethyleenoxide-recalls
Er zijn de jongste weken erg veel terugroepingen van producten met een te hoog gehalte aan residuen van het gewasbeschermingsmiddel ethyleenoxide. Naast sesamproducten, gaat het ondertussen immers ook om andere producten, zoals specerijen. De lijst wordt zodanig lang dat het FAVV die recalls nu groepeerde op een aparte webpagina. Het Voedselagentschap publiceerde ondertussen ook een aantal FAQ's (frequently asked questions), om consumenten in te lichten over de materie.
Wat is ethyleenoxide?
Ethyleenoxide is een gasvormig desinfectiemiddel, dat er onder meer voor kan zorgen dat producten niet gaan schimmelen. In Europa is het gebruik van dit product verboden, maar in bepaalde derde landen mag het wel worden gebruikt. Bij langdurig gebruik en in grote hoeveelheden kan ethyleenoxide kankerverwekkend zijn. Bij gebruik in kleine hoeveelheden is er geen acuut gevaar.
Waarom worden bepaalde producten op basis van sesamzaad teruggeroepen?
In 2020 heeft het FAVV de Europese Commissie op de hoogte gebracht van een contaminatie van sesamzaden, afkomstig uit India, met de stof ethyleenoxide. De gecontamineerde zaden en sommige daarmee gemaakte levensmiddelen voldoen niet aan de Europese normen, waardoor er een potentieel een risico bestaat voor de gezondheid van de consument. Daarom zijn er de jongste maanden verschillende producten op basis van sesamzaad uit de handel genomen en teruggeroepen van bij de consument.
Waarom worden er ook andere producten dan deze op basis van sesam teruggeroepen?
Het FAVV, voedingsbedrijven en andere Europese lidstaten voeren niet enkel analyses uit op sesamzaden en producten die sesamzaad bevatten, maar ook op andere producten waarbij er een vermoeden is dat ethyleenoxide kan zijn gebruikt (zoals specerijen). Producten met een te hoge residulimiet voor ethyleenoxide mogen in Europa niet worden verkocht aan de consument.
Is er een risico bij het consumeren van deze producten?
Het FAVV heeft een algemene risico-evaluatie opgemaakt om na te gaan of er een risico voor de gezondheid is wanneer de consument levensmiddelen consumeert die niet-conforme sesamzaden, specerijen en producten bevatten. Onze experten kwamen tot de conclusie dat er een potentieel chronisch risico is. Dat betekent dat er een risico voor de gezondheid kan zijn wanneer consumenten de niet-conforme producten op regelmatige basis en in grote hoeveelheden consumeren.
Worden alle producten op basis van sesam en specerijen teruggeroepen?
Sesamzaden en specerijen worden in de meeste gevallen in eerder kleine hoeveelheden verwerkt in eindproducten. Voor elk niet-conform lot wordt een traceringonderzoek opgestart. Van importeur via fabrikant tot de consument; elk bedrijf in de voedselketen wordt gecontacteerd om de bestemming en het gebruik van de niet-conforme partij te kennen: - het volledige lot wordt steeds uit de handel genomen;
- levensmiddelen waarin verontreinigde loten verwerkt zijn, worden uit de handel genomen en teruggeroepen van bij de consument.
Waarom worden niet alle producten in één keer teruggeroepen?
Voor elk niet-conform lot/grondstof wordt een traceringsonderzoek opgestart, waarbij alle informatie over de getroffen eindproducten (naam, houdbaarheidsdatum, verkooppunten) wordt verzameld. Dit verklaart waarom de terugroepingen niet in één keer worden gepubliceerd.
Welke maatregelen worden er genomen opdat er geen producten meer op de markt komen die gecontamineerd zijn?
Zowel België als Europa en de andere Lidstaten hebben stappen ondernomen om ervoor te zorgen dat er enkel producten die voldoen aan de Europese normen op de markt worden gebracht.
Ten eerste besliste de Europese Commissie dat sesamzaden die worden ingevoerd vanuit India vanaf 26 oktober 2020 verplicht vergezeld moeten zijn van een officieel certificaat en een analyserapport waarop wordt gegarandeerd dat de sesamzaden conform zijn aan de Europese normen. Bovenop deze verplichte certificering hebben alle Europese Lidstaten de controlefrequentie in de grenscontroleposten opgevoerd.
Ten tweede hebben we bedrijven die vaak met producten werken die afkomstig zijn uit landen waar het gebruik van ethyleenoxide is toegestaan, aangeraden om analyses op deze stof uit te voeren. Bedrijven zijn in de eerste plaats zelf verantwoordelijk om veilige producten op de markt te brengen en hebben er dus alle baat bij om deze analyses uit te voeren.
Het FAVV heeft ten slotte ook de analyses op ethyleenoxide opgenomen in zijn controleprogramma van 2021. De analyses gebeuren niet alleen op sesamzaad en producten met sesamzaad, maar ook op andere producten, zoals specerijen.
Zijn er ook andere landen betrokken?
Verschillende Europese autoriteiten en Europese Lidstaten, waaronder het FAVV, maken gebruik van een snel waarschuwingssysteem om elkaar te informeren wanneer een niet-conform product op de markt is gebracht. Dit is het RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed). Via het RASFF heeft België de andere lidstaten op de hoogte gebracht van de problematiek. Landen die gebruikmaken van dit systeem krijgen een melding waarin beschreven is welke loten niet-conform zijn en welke levensmiddelen betrokken zijn. Ook in andere landen worden analyses uitgevoerd op producten. België wordt op zijn beurt ook op de hoogte gebracht wanneer niet-conforme producten hier zijn verkocht. Het FAVV volgt alle RASFF-waarschuwingen op en neemt de nodige maatregelen wanneer de betrokken producten in België zijn verkocht.
