Mis de eiwittransitie niet!
The GreenUp Company legt uit waarom
De transitie van dierlijke naar plantaardige eiwitten is volop aan de gang binnen de Europese voedingsindustrie. Verre van toekomstmuziek, is het zaak om deze ontwikkeling op de voet te volgen en nu al de nodige stappen te zetten. Danielle Mol van The GreenUp Company geeft duiding bij deze cruciale verandering en verschaft de nodige tips aan de Belgische voedingsbedrijven.
Waar gaat het over?
Laat ons algemeen starten: wat is de befaamde 'eiwittransitie' überhaupt? De populaire term is een algemene benaming voor een reeks ontwikkelingen die ervoor moeten zorgen dat we minder dierlijke eiwitten gaan gebruiken. Onder deze noemer vallen de opkomst van kweekvlees, de shift naar plantaardige eiwitten en het inzetten op fermentatie. De nadruk ligt doorgaans op plantaardige producten, maar dit is dus niet de enige factor van belang.
"Kweekvlees betreft het aanmaken van vlees in een laboratorium, op basis van vleescellen. Deze worden dan gekweekt tot ze uitgroeien tot een stuk vlees, dat in principe dezelfde eigenschappen heeft als het 'echte' product. In Europa is hier nog geen wettelijk kader voor, waardoor we achterliggen op bepaalde Aziatische landen. In de komende jaren zal dit wellicht veranderen en zullen we een inhaalbeweging maken", stelt Danielle Mol.
Fermentatie is eveneens een belangrijke pijler binnen de eiwittransitie. Vooral voor kaas – voorlopig moeilijk na te bootsen met plantaardige eiwitten – is dit een cruciale technologie naar de toekomst toe. Via fermentatie hoopt men een gelijkaardige structuur en smaak te verkrijgen, maar met veel minder belasting voor het milieu. De productie van kaas zorgt immers voor heel wat CO2-uitstoot.
Plantaardige eiwitten
Duurzaamheid
Waarom de shift van dierlijke naar plantaardige eiwitten? Het antwoord ligt in een dubbele trend naar meer duurzaamheid. Aan de ene kant is er de gekende evolutie naar minder CO2-uitstoot, die wordt afgedwongen door allerhande wetgeving en campagnes. Anderzijds is er een zekere ontwikkeling naar hogere prijzen voor dierlijke producten.
"Allerhande producenten en retailers spelen hierop in door zelf doelen in verband met plantaardige eiwitten te stellen. Sommige supermarkten willen bijvoorbeeld dat tegen 2030 60% van hun eiwitten van plantaardige oorsprong is. Hun leveranciers worden zo onder druk gezet om hun aanbod aan te passen, indien ze op langere termijn deze klanten nog willen behouden", gaat Danielle Mol verder.
Ontwikkelingen
Er is voorlopig nog geen wettelijk kader dat de shift naar plantaardige eiwitten stimuleert, hoewel dit er in de volgende jaren wel zit aan te komen. Op dit moment zijn er al initiatieven om promoties op producten met dierlijke eiwitten te beperken of om deze duurder te maken.
Daarnaast zijn er in heel wat landen subsidies voor het telen van plantaardige eiwitten, hoewel dit sterk verschilt van land tot land. Meer Europese homogeniteit zou de markt alvast een duidelijker signaal geven. Voorlopig wordt er nog veel meer geïnvesteerd in dierlijke dan in plantaardige eiwitten. Ook dit moet veranderen om het makkelijker te maken voor bedrijven om te schakelen.
Feit is dat beide evoluties – minder dierlijke eiwitten en minder CO2 – perfect bij elkaar passen. De productie van dierlijke eiwitten zorgt immers voor heel wat CO2-uitstoot. Het eerste verminderen, leidt dus ook tot minder broeikasgassen. De algemene trend naar meer duurzaamheid stimuleert dus de eiwittransitie en biedt heel wat opportuniteiten op dit vlak. Dit maakt het zelf opleggen van doelen op het vlak van eiwitten erg logisch en voordelig met het oog op de toekomst.
Nieuwe technologieën
Marketing
De eiwittransitie op zich behelst heel wat verschillende technologieën en innovaties, zoals kweekvlees. Verwacht wordt dat deze ontwikkelingen alleen maar zullen toenemen in aantal en zo nieuwe oplossingen zullen bieden. Een voornaam euvel voor de transitie op dit moment is de vaak hogere prijzen die plantaardige producten met zich meebrengen. Hoewel de transitie onvermijdelijk lijkt, stellen veel bedrijven deze ontwikkeling vaak nog uit om zo op korte termijn grotere winsten te bekomen.
De opkomst van nieuwe technologieën – zoals het 3D-printen van vlees of het gebruik van mycelium van paddenstoelen – zou wel eens een cruciale rol kunnen spelen in het betaalbaar maken van de alternatieven voor dierlijke producten. De vraag blijft wel wat de consument hier allemaal van denkt. Er lijkt toch enige weerstand te zijn tegen dergelijke innovaties en alternatieve producten.
"Onderzoek wijst uit dat het niet zo verstandig is om alles expliciet te labelen als 'vegan'. Mensen staan eerder open voor kleinere stappen naar gezondere producten, zoals de geleidelijke inclusie van meer plantaardig materiaal. Het lijkt dus beter om resoluut voor één product te kiezen dat steeds meer plantaardig wordt, dan om op twee paarden te wedden met één dierlijke versie en één vegan alternatief. Label de meer plantaardige versie als dusdanig, maar bestempel het niet als een volledig ander product", pikt Danielle Mol in.
Eetpatroon
De eiwittransitie is dan ook niet zozeer een ontwikkeling op zich, maar kadert binnen een bredere shift naar een ander en gezonder eetpatroon. Belgen kampen steeds meer met overgewicht. Bovendien vereist de reductie van CO2 niet alleen een andere soort productie, maar ook een andere manier van eten. "De term 'eiwittransitie' gaat erg over vervangen, terwijl we vooral anders moeten gaan eten", benadrukt Danielle Mol.
Consumenten blijken hiervoor open te staan en investeren veel in dit soort plantaardige producten. Zeker de jongere generatie is best enthousiast om dergelijke voeding te kopen. Naast de smaak en de textuur, is de prijs van groot belang. Het gezondheidsaspect van plantaardige alternatieven is echter ook cruciaal. Marketing zet dan ook steeds meer op dit aspect in en minder op het puur ecologische.
Uitdagingen
Uiteraard komt de transitie naar meer plantaardige eiwitten niet zonder uitdagingen. Zo krijgen bedrijven te maken met heel wat investeringen in nieuwe technologieën en leveranciers. Zeker op korte termijn is dit een groot probleem en vereist het een zeker vertrouwen in toekomstige ontwikkelingen. Veel bedrijven beslissen dan toch maar om belangrijke veranderingen uit te stellen. Ook de genoemde weerstand van de consument tegen 'alternatieve' producten kan tellen – zeker wat de meerprijs betreft – hoewel de lokroep van gezondere voeding hier soelaas kan bieden.
"Bij The GreenUp Company werken we met bedrijven die bijdragen aan de eiwittransitie. Dit zijn merken die tot de beste in hun categorie willen behoren en ingrediëntenleveranciers die vaak moeite hebben om qua prijs competitief te blijven. Wij helpen ze om weg te blijven van deze prijsdruk en om een waardevolle relatie met hun klanten op te bouwen", zegt Danielle Mol.
Er zijn gevestigde bedrijven die tot de conclusie komen dat de spelregels stilaan veranderd zijn, terwijl veel start-ups of scale-ups het misschien wel goed doen, maar moeite hebben om mee te doen met de grote jongens en om zich te onderscheiden. De succesvolle bedrijven moeten wel veranderen indien ze hun positie willen veranderen.
Advies
Opportuniteiten
De experten zijn het er allemaal over eens: mis de trein van de eiwittransitie niet! Deze ontwikkeling is nu al bezig en is verre van toekomstmuziek. Indien je als voedingsbedrijf niet nu al de voorbereidende stappen zet, dan zal het binnen enkele jaren moeilijk worden om te overleven. Zoals gezegd, stellen veel grote bedrijven hun eigen ambitieuze doelen om minder dierlijke eiwitten te gebruiken. Als leverancier moet je je wel aanpassen om dergelijke klanten te kunnen behouden.
Anders dan het verhaal van de CO2-uitstoot, is de eiwittransitie dus eerder een bottom-upkwestie. Voedingsbedrijven zien zelf de opportuniteiten en willen met deze shift zichzelf zoveel mogelijk future-proof maken. Puur praktisch is het ook zo dat er in de komende jaren heel wat extra verplichte rapportage over duurzaamheid vanuit Europa zal komen, met onder andere het CSDDD en het CSRD.
Dit uitlichten van risico's en opportuniteiten op het vlak van duurzaamheid biedt meteen de kans om mogelijkheden voor meer plantaardige eiwitten bloot te leggen en te benutten. Dergelijke rapportage kan dus ook een voordeel zijn in deze transitie en het goed opzetten en opvolgen hiervan kan voedingsbedrijven een competitief voordeel opleveren.
Omschakelen
"Bedrijven die nu nog geen rekening houden met plantaardige eiwitten in hun strategie en die volop inzetten op dierlijke producten zullen voor grote problemen komen te staan. Op termijn zal hun bestaansrecht zelfs in vraag gesteld worden. Je hebt vooral veel te verliezen bij het niet overschakelen; zeker wanneer grote spelers wél volop inzetten op plantaardig materiaal. De toekomst is dat we terug gezonder, minder bewerkt en meer lokaal gaan eten. Plantaardige eiwitten maken hier deel van uit en voedingsbedrijven moeten ervoor zorgen dat ze mee zijn met deze ontwikkeling", gaat Danielle Mol verder.
"In plaats van meteen radicaal over te willen schakelen op plantaardige alternatieven, is het vaak beter om stapsgewijs veranderingen door te voeren en om te kijken welke concrete veranderingen er op korte termijn mogelijk zijn. Vaak zal de consument dit niet eens merken of omwille van het gezondheidsmotief het juist als positief ervaren. Er is niet altijd een geheel nieuw product nodig."
"Het is ook zaak om niet volledig in te zetten op het plantaardige aspect, maar om te helpen bij het terugdringen van CO2-uitstoot of het bevorderen van de gezondheid van de producten van je klanten. Zo verschaf je een bredere meerwaarde. De eiwittransitie is niet het doel op zich. Op deze manier heb je meer kans om toekomstige obstakels te overwinnen", besluit Danielle Mol.
