EU moet transparantie rond blikvis aanscherpen

Onderzoek: 71% van visconserven mist cruciale herkomstinformatie

Gesprek in Brussel

Bart van Olphen, oprichter van het duurzame vismerk Fish Tales, legt op 3 september in Brussel de resultaten van nieuw onderzoek voor aan EU‑commissaris voor Visserij en Oceanen Costas Kadis. Hij pleit voor duidelijke, uniforme regels over herkomstinformatie op verwerkte visproducten, vergelijkbaar met wat al geldt voor verse en diepgevroren vis.

Waarom transparantie telt

Voor hele of gefileerde vis verplicht Europese wetgeving vermelding van soort, vangstgebied en vangstmethode. Zodra vis wordt verwerkt, valt die plicht weg. Dat is problematisch in een keten met wereldwijde stromen en verhoogde risico’s op illegale visserij en mensenrechtenschendingen. Zonder basisinformatie kan de consument geen geïnformeerde, duurzame keuze maken.

Onderzoeksopzet

Het Future of Food Institute analyseerde 202 producten (34 merken) uit supermarkten in België en Nederland. Voor elk product werd nagegaan of drie elementen duidelijk op de verpakking staan: Latijnse soortnaam, vangstgebied en vangstmethode.

Belangrijkste resultaten

• 71% van de producten is niet voldoende transparant; slechts 29% wél (NL 33%, BE 25%).
• 37% is niet transparant (NL 43%, BE 31%); 34% is deels transparant (NL 24%, BE 44%).
• Latijnse soortnaam: aanwezig bij 65% (NL 58%, BE 71%).
• Vangstgebied: duidelijk vermeld bij 55% (NL 53%, BE 56%); een FAO‑code staat op 59% maar is vaak onvoldoende begrijpelijk.
• Vangstmethode: grootste blinde vlek, slechts vermeld bij 48% (NL 50%, BE 47%).

Verschillen per merk en vis

• Premiummerken scoren het best op transparantie (48% voldoende), middenklasse 20% (NL 41%, BE 5%), budget 29% (NL 10%, BE 36%).
• Huismerken zijn vaker voldoende transparant dan fabrikantenmerken (35% vs. 26) en delen sleutelinfo vaker (soort 89% vs. 53%; methode 63% vs. 41%).
• Per vissoort: zalm is het vaakst voldoende transparant (59%), gevolgd door sardines (36%), ansjovis (31%) en tonijn (26%).
• MSC‑gecertificeerde producten zijn ongeveer dubbel zo vaak voldoende transparant als niet‑gecertificeerde (37% vs. 17%).

Wat consumenten nu merken

Informatie is geregeld versnipperd, bijvoorbeeld enkel als FAO‑code, in een andere taal of verstopt in een partijnummer naast de houdbaarheidsdatum. Dat maakt de herkomst in de praktijk moeilijk te achterhalen, zelfs als data technisch aanwezig zijn.

Politieke timing

De Europese Commissie beslist later dit jaar of de regels voor consumenteninfo worden herzien. Een update kan het huidige gat dichten door voor verwerkte vis dezelfde basisverplichtingen op te leggen als voor verse en diepgevroren vis.

Citaat Bart van Olphen

“Het is absurd dat producenten bij verwerkte vis cruciale herkomstinformatie kunnen weglaten. Iedereen heeft het recht te weten wat er in het blik zit en hoe het is gevangen. Dit onderzoek toont dat heldere etiketten perfect haalbaar zijn.”

Conclusie

Bijna drie op de vier visconserven in België en Nederland geven de consument vandaag onvoldoende houvast over soort, herkomst en vangstmethode. Tegelijk bewijst bijna een derde van het schap dat volledige transparantie wél kan. Heldere en uniforme EU‑regels zijn nodig om van vrijwillige inspanningen naar een eerlijk, begrijpelijk en controleerbaar etiket te gaan.